Chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm Bệnh thận mạn
Bệnh thận mạn có thể tiến triển âm thầm trong thời gian dài, khi người bệnh vẫn sinh hoạt bình thường và chưa nhận thấy những thay đổi rõ rệt về sức khỏe. Vì vậy, nhận diện nguy cơ, chủ động kiểm tra chức năng thận và chăm sóc đúng cách có ý nghĩa quan trọng trong việc phát hiện sớm, làm chậm tiến triển bệnh và hạn chế biến chứng.
Đây cũng là những nội dung trọng tâm tại chương trình sinh hoạt cộng đồng “Phòng ngừa và phát hiện sớm bệnh thận mạn” do Trung tâm Truyền thông phối hợp cùng Khoa Nội thận - Thận nhân tạo, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh (BV ĐHYD) tổ chức ngày 25/9/2026, với sự đồng hành của Công ty TNHH Boehringer Ingelheim Việt Nam.
Chia sẻ tại chương trình, TS BS. Huỳnh Ngọc Phương Thảo - Trưởng khoa Nội thận - Thận nhân tạo, BV ĐHYD cho biết bệnh thận mạn được xác định khi những bất thường về cấu trúc hoặc chức năng thận kéo dài trên 3 tháng và gây ảnh hưởng đến sức khỏe. Ở giai đoạn đầu, bệnh thường ít biểu hiện rõ. Khi xuất hiện các dấu hiệu như phù, mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, ngứa hoặc thay đổi lượng nước tiểu, chức năng thận có thể đã bị ảnh hưởng đáng kể. Vì vậy, người dân không nên chờ đến khi có triệu chứng mới kiểm tra sức khỏe thận.
Đái tháo đường và tăng huyết áp là hai nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận mạn. Nguy cơ cũng cao hơn ở người mắc bệnh tim mạch, béo phì, có tiền sử gia đình về bệnh thận, từng có tổn thương hoặc bệnh lý tại thận, hoặc thường xuyên sử dụng một số loại thuốc có khả năng ảnh hưởng đến chức năng thận.
Theo TS BS. Huỳnh Ngọc Phương Thảo, một số xét nghiệm đơn giản có thể hỗ trợ phát hiện sớm tổn thương thận. Xét nghiệm máu giúp đánh giá creatinine và ước tính mức lọc cầu thận, trong khi xét nghiệm nước tiểu có thể phát hiện albumin niệu - một dấu hiệu gợi ý tổn thương thận. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thêm siêu âm để đánh giá hình thái và các bất thường liên quan. Việc phát hiện bệnh từ sớm giúp bác sĩ đánh giá mức độ tổn thương, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và lựa chọn phương án điều trị phù hợp, qua đó góp phần làm chậm tiến triển bệnh và hạn chế biến chứng.
Bên cạnh phát hiện sớm, chăm sóc và theo dõi đúng cách là yếu tố quan trọng trong quản lý bệnh lâu dài. BS CKI. Trần Hà Thị Kim Đời - Khoa Nội thận - Thận nhân tạo, BV ĐHYD nhấn mạnh việc điều trị cần được cá thể hóa dựa trên giai đoạn bệnh, chức năng thận, bệnh lý đi kèm, kết quả xét nghiệm và tình trạng toàn thân của người bệnh. Vì vậy, không nên áp dụng máy móc cùng một chế độ ăn, cách dùng thuốc hoặc phương pháp chăm sóc cho mọi trường hợp mà cần trao đổi với bác sĩ để hiểu rõ mục tiêu điều trị phù hợp với tình trạng của mình.
Để người bệnh dễ ghi nhớ và áp dụng trong sinh hoạt hằng ngày, BS CKI. Trần Hà Thị Kim Đời chia sẻ nguyên tắc “5 đúng”: uống đúng, ăn đúng, dùng thuốc đúng, theo dõi đúng và sống đúng. Trong đó, một quan niệm phổ biến cần được điều chỉnh là người bệnh thận phải uống thật nhiều nước. Trên thực tế, lượng nước phù hợp cần được cân nhắc dựa trên lượng nước tiểu, tình trạng phù, bệnh tim mạch và giai đoạn bệnh. Chế độ ăn cũng cần bảo đảm dinh dưỡng, hạn chế muối và được điều chỉnh phù hợp với từng trường hợp.
Việc sử dụng thuốc cũng cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn chuyên môn. Người bệnh có thể ghi nhớ nguyên tắc “3 đúng - 3 không”: đúng thuốc, đúng liều, đúng thời điểm; không tự ý ngưng thuốc, không tự tăng giảm liều và không tự dùng thêm thuốc khi chưa trao đổi với bác sĩ. Song song đó, theo dõi sức khỏe tại nhà, tái khám đúng hẹn và thông báo kịp thời những dấu hiệu bất thường giúp bác sĩ đánh giá diễn tiến bệnh và điều chỉnh điều trị khi cần thiết.
Thông qua chương trình, các chuyên gia BV ĐHYD khuyến cáo cộng đồng chủ động quan tâm đến sức khỏe thận, đặc biệt ở những người có yếu tố nguy cơ. Kiểm tra định kỳ có thể giúp phát hiện những bất thường ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện triệu chứng. Đối với người đã được chẩn đoán bệnh thận mạn, tuân thủ điều trị, theo dõi thường xuyên và duy trì lối sống phù hợp là những yếu tố quan trọng góp phần bảo tồn chức năng thận, làm chậm tiến triển bệnh, hạn chế biến chứng và nâng cao chất lượng cuộc sống.
